azdavay Hakkında.

[Lale]

AZDAVAY İLÇEMİZDEN GENEL GÖRÜNÜM



İlçe merkezinde ilk yerleşmenin ne zaman olduğuna ait bir bilgi yoktur. Ancak çeşitli köylerden çıkan tarihsel eserlerden anlaşıldığına göre Paflogonyalılar, Romalılar Ve Bizanslılar zamanında bölgede insan yaşadığını görüyoruz.

Candaroğulları zamanında bir kadılık olan Azdavay 1460 yılında Fatih Sultan Mehmet tarafından Kastamonu’yla birlikte Osmanlı Devletine katılmıştır.

Osmanlılardan günümüze ulaşan bir tarihi eser yoktur.1868 yılında Daday Kastamonu’ya bağlı bir ilçe durumuna getirildiğinde 20 evde 233 kişinin yaşadığı Azdavay’ında Daday’a bağlı bir bucak olduğunu görüyoruz. Aynı yönetim Cumhuriyetin kuruluşundan sonrada yürütülmüştür. 4869 sayılı yasa ile 01.14.1946 tarihinde ilçe olmuştur.Daha sonra Azdavay’a bağlı 26 köy bir kanunla Azdavay’dan ayrılmış ve 1988 yılında Pınarbaşı ilçe durumuna getirilmiştir. Böylelikle o zaman 54 köyü olan Azdavay’ın köy ve nüfus sayısı azalmıştır. Doğu komşumuz olan Ağlı’ nın da ilçe yapılmasıyla Azdavay’ın köy sayısı 48’e kadar düşmüştür.Hızlı bir göçün olduğu ilçemizde nüfusun daha da azalacağı görülmektedir.Azdavay adının nereden geldiğine dair bir somut bilgi yoktur.

Azdavay ilçesi kuzeyde dağlarla çevrili olduğundan tam bir Karadeniz ikliminin etkisi altında değildir. Coğrafya yapısı kimi yerlerde çok düşük, kimi yerlerde yüksek olmasının sonucu değişik ve yerel iklim tipleri oluşturur.

Kışları oldukça sert soğuklar, yazları ise sıcaklar kendini gösterir. Yağışlar ilkbahar ve sonbahar aylarında görülür. Genellikle kar yağışları Kasım ayının ilk günlerinde başlar. İki metreye kadar kar yağışları yükselir. Nisan ayında bile yüksek yerlerde kar görüldüğü olur. İlkbahar aylarında dondurucu soğuklar ve donma olayları görülmektedir. İlkbahar ve sonbahar aylarında vadilerde sis olmaktadır.

Hava sıcaklıkları kış gecelerinde –35 dereceye kadar azda olsa düşmektedir. Gece ve gündüz ısı farkı çoktur. Yazları +35’le +40 dereceye çıktığı görülmektedir. Bu da meyve ve sebze yetiştiriciliğini olumsuz yönde etkilemektedir.





İlçe’nin toprakları mera ve ekili alanlardır. Ormanlık alanların alçak bölümleri yapraklı bitki örtüsü bakımından zengindir. Ormanlık alanlar çoğunluktadır. % 64’ü ormanlık olan ağaçlar ve maki (ağaçcık) türleri ile , yüksek bölümleri ise iğne yapraklı ağaçlarla kaplıdır. Buralarda görülen kaya fındığına başka yerlerde rastlanmaz. Bu fındık meyvesinin kabuğu çok kalın olup, içi ise çok lezzetli ve besin değeri bakımından oldukça iyidir. Kerestesi mobilyacılıkta kullanılır.

İlçede ; köknar, çam, ardıç, kayın, meşe, karaağaç, kavak, ıhlamur, gürgen, dişbudak, fındık, çınar, kızılağaç, söğüt gibi ağaçlarla şimşir, yaban kirazı, orman gülü ( avu ) , kurtbağrı, ılgın, böğürtlen, kızılcık ( kiren ) eğrelti ve ayı üzümü gibi ağaçcıklar bulunmaktadır.

İlçenin toplam alanı 748 km2 dir.İlçe merkezi denizden 850 m yüksekliktedir. En yüksek yerleri 1300 metredir. İlçenin Hemen üstündeki Kurbantepe 1100 metredir. İlçenin en alçak yerleri Sıra Köyü ve çevresinde bulunmaktadır.

İlçe Kastamonu’ya Daday üzerinden 74 km uzaklıktadır. Bu yolun Daday-Azdavay arası bozuktur. Genellikle ulaşımın sağlandığı Azdavay-Ağlı-Seydiler-Kastamonu yolu asfalt olup, 76 km dir.İstanbul arasında sürekli bir ulaşım olmaktadır. Pınarbaşı-Eflani-Karabük hattı üzerinden sağlanan bu ulaşım yolu da asfalttır. Azdavay-Pınarbaşı arası asfalt olup 22 km dir.İlçe ile Şenpazar arasıda asfalttır. İlçemizle Cide arasındaki yol ise artık çok az kullanılmaktadır.Köyler ise ilçeye stablize ( kumlu ) ve toprak yollarla bağlıdır. Yağışlı havalarda ulaşım zorlaşmakta, kışın ise yollar ulaşıma kapanmakta, köylüler köylerde her yönden mahsur kalmaktadır.

İlçeden her gün Kastamonu’ya Azdavay Birlik tarafından küçük otobüslerle seferler yapılmaktadır. İstanbul’a da belirli gün ve saatlerde otobüs gitmektedir.İlçeden köylere ulaşım köy minibüsleri ve traktörlerle sağlanmaktadır. Çarşamba günü ilçede Pazar kurulması nedeniyle köylerle ulaşım bugün daha kolaydır. Kasaba içi ve yakın köyler arası belediye otobüsleri yolcu taşımacılığı yapılmaktadır.



TURİZM



İlçe doğal güzelliği bakımından göz alıcıdır. Her gelen yabancının dikkatini çekmektedir.Konaklama tesislerinin yapılması durumunda dağ-yayla, mağara ve kış turizmi açısından çok uygundur.



Devrekani Çayı’nın Karakuşlu ve Kayabaşı köyleri arasından geçtiği bölümündeki kanyon oldukça görkemlidir. Çok sarp kayalıklarla kaplıdır. Akarsunun geçtiği bazı yerlerde girdaplı derin göller oluşmuştur. İyi eğitilmemiş kişilerin buradan geçebilmeleri olanaksızdır. 4 km uzunluğundaki bu kanyon 6-7 saatte geçilebilmektedir. Karakuşlu köyündeki Medil Mağarası da görülmesi gereken güzellikte yerlerdir. İlçemizde Roma ve Bizanslılardan kalma bazı eski eser ve yapı kalıntılarına rastlanmaktadır. Aslan heykelleri ve kabartma resimler bulunmuştur. Hükümet binası önündeki aslan ve Belediye’nin önündeki resim buna örnektir.Sula Yaylası ve Akçasu güzel mesire yerleridir.Komşu ilçemiz Pınarbaşı, mağara, kanyon, tarihi eserler açısından çok zengindir. Ilgarini Mağarası dünyanın dördüncü büyük mağarası olup tarihi uygarlık kalıntılarına rastlanılmaktadır.



YÖRESEL YEMEKLERİMİZ

Yörede ekmek olarak sac üzerinde günlük olarak serme adı verilen ekmek çeşidi yapılır. Sac üzerinde yapılan ekmeğin tek tek olarak pişirilenine bişi denilir.Bişi olarak yapılan ekmekten börek çeşitleri yapılmaktadır. Aynı ekmekten deli oğlan sarığı denilen baklava çeşidi yapılır. Bu ekmekten yapılan ıslama denilen yemek çeşidinde yufkaların arasına tavuk eti, mantar, ceviz içi de katılır.Özellikle mısır unundan su ile pişirilerek hazırlanan hamurdan kaşıkla yuvarlak şekiller verilerek yapılan üzerine ayran, pekmez veya bal şurubu dökülerek hazırlanan Malak diğer adıyla köle hamuru da yöreye özgü yemek çeşididir.Ormandan toplanan kabalak otu, kabak çiçeği ve pırasan sarılarak yapılan dolmalarda yöreye özgüdür.Kır bitkileri olan kızılcık, kızamık ve kuşburnundan çeşitli marmelat ve ekşi yapılmaktadır. Kuşburnu yoğurdu vitamin açısından çok zengindir.Yine ormanlardan toplanan ıspıt otundan yapılan yumurtalı kavurma çok lezzetlidir.



GİYİM

Yöremizde erkek giyiminde yöreye özgünlük yoktur. Kadın giyiminde ise yöresel özgünlük vardır. Kızların ve kadınların giydikleri takke farklı şekilde süslenir. Takke boncuklu imik bağı ile çeneye tutturulmuştur. Beyaz renkte boncuk oyalı tülbent başa sarılır. Delme adı verilen işlemeli kısa yelek giyilir. Bele yörede dokunan kuşak sarılır. Öne de yine yörede dokunan önlük takılır. Etekleri fırfırlı, önü değişik süslerle süslenmiş elbise giyilir.



GELENEK ve GÖRENEKLERİMİZ

Azdavay’da yaşanan göç ve son yüzyılın getirdiği teknolojik ve kültürel gelişmelerin sonucu olarak gelenek ve göreneklerimizden bazıları unutulmuştur. Günümüzde yapılanlar şunlardır.:

-Köylerimizde Hıdrellez günü tarlada öküz koşulmaz.

-Tarlada tırmık çekme, harmanda buğday kalburlama, bahçede çapa yapma , ekmek pişirme, inek sağma, tarlada tezek kırma, buğday yıkama,çamaşır yıkama, çocuğa bakma işleri kadın işleri sayılır. Bu işleri yapan erkeklerle alay edilir.

-Dinsel bayramlarda namazdan sonra halkın uzun kuyruklar oluşturup birbirleriyle bayramlaşması güzel geleneğimizdir.

-Nişan töreninde şerbet sunulur.

-Köy düğünleri üç gündür. Birinci gün kız tarafı erkekleri damat tarafına konuk olur. Kuzular kesilir, içkiler içilir. Bu törene sandak düğünü denilir. İkinci gün erkek tarafı kız tarafına giderler. Bu günde yemekler yenilir. Eğlence yapılır. Akşam üzeri gelin alınarak erkek evine gelinir. Buna hak düğünü denir. Üçüncü gün kız tarafının kadınları damat evine giderler. Burada da verilir, eğlenceler yapılır. Bu törene semet yada duvak denilir. Düğünden üç gün sonra gelin ile damat kız evini ziyaret ederek büyüklerin elini öperler

Bu ziyarete de üç günlük adı verilir.



HALK OYUNLARI

Düğünlerde Kastamonu yöresi oyunları oynanmakla birlikte kız gelin çıkarma sırasında oynanan Azdavay Çiftetellisi erkeklerin oynadığı, düğünün üçüncü günü kadınların oynadığı Semet Karşılaması oyunları yöreye özgüdür

[erdem batur]

azdavayla ilgili anlatımın için tesekkürle canım sagol paylasım için ben cide gürenden dedemle eskidensorkundan kayadan pınarbasına cıkmıştık eskiden o zamanlarda agac evi için kütük yontmaya cıkmıstık kayadan gelen gecen ler le dedem konusurdu neren gelü nereye gidesiğiz dedi onlada gürenden gelü yukarı yere giderüz delledi boncuklu boncuklu bayanla gatırlarla gecelledi bende canım sıkıludu aksamda yonttugumuz agacları ökuzlernen yada kömuşlernen kosum delle şimdide öyle okuzlerü kosa gelüdük gece yarısı sabah yine erkenden yine öyle ben agladım usaklıgımda ama azdavaya gitmeyi cok istedim ama gidemedim insallah bu yaz aksilik cıkmasa hanımımla gidesim vaaaa kısmetse